Ես ո՛չ խճանկար, ո՛չ էպրու եւ ո՛չ ալ Անատոլիոյ գոյն եմ

by Talin Suciyan
ԹԱԼԻՆ ՍՈՒՃԵԱՆ
Սկիզբը զիս մշակոյթներու ձեր խճանկարին մասնիկի վերածած էիք, որպէսզի ի վիճակի ըլլայիք հանդուրժելու։ Բայց այդ գաղափարին անշարժութիւնը արագօրէն հասկնալէ ետք, զայն կճանկար (էպրու) (*) դարձուցած էիք։ Խճանկար ըլլար թէ կճանկար, բոլորդ համաձայնած էիք, որ ես «Անատոլիոյ գոյն» մըն էի։ Սակայն, ես ո՛չ ձեր էպրուն եմ, ո՛չ ձեր խճանկարը, ո՛չ ալ ձեր Անատոլիոյ գոյն մը։ Գիտեմ որ կրնամ գունաւորուիլ միայն եթէ մեռած-չքացած ըլլամ, անձայն ու անհետ կորսուած. պատմութիւնս որքան քանդէք, այնքան գունաւոր կը դառնամ ձեզի համար։
Կրկնեմ. ես ո՛չ ձեր կճանկարն եմ, ո՛չ ձեր խճանկարը, ո՛չ ալ ձեր Անատոլիոյ գոյն մը։ «Ի՞նչ ես, ուրեմն», թերեւս հարցնէք։ Ես սուրի մնացորդաց շառաւիղն եմ, պղծուած կանանց դուստրը, բազմիցս տարագրուելու ստիպուած եւ վերջին դարուն իր հազարամեայ հողէն ջնջուած ժողովուրդի մը զաւակը։ Դուստրն եմ գերեվարուած, ինքն իրմէ օտարուած, ստորադաս ժողովուրդի մը, որուն գոյութիւնն ու բնաջնջումը ժխտուած են, որուն տաճարները, դպրոցները, հիմնարկները, նոյնիսկ անդամներուն սրտերն ու մտքերը տակնուվրայ եղած են։ Զիս կը կոչեն թուրքիացի հայ անունով։
Ապրիլ 24ին, հայ մը մեռ(ցու)եր է զօրակայաններուն մէջ։ Հայերը բնազդով գիտցեր են ի՞նչ կը նշանակէ ատիկա։ Բայց Էկէմէն Պաղըշ՝ Եւրոպական Միութեան հարցերու նախարարը, յայտնած է, թէ «մեր Սեւակ եղբայրը Անատոլիոյ գոյները կը ներկայացնէ»։ Պաղըշ իրաւացի է. մեռած հայը մի՛շտ «մեր եղբայրն» է։ Այո՛, մենք գոյն մը կը ներկայացնենք. խոր, անհուն սեւը։ Անծա՛յր սեւը։
Սեւակի սեփ-սեւ աչքերը մեզի սեւեռած են, Սեւակը փաթթուած է ամենասեւ գոյներով։ Կրնա՞ք այդ աչքերուն նայիլ՝ ուտելիքի, եղանակներու եւ եղբայրութեան պարապ խօսքերը մէկդի դնելով։
Խնդրեմ, մի՛ փորձէք զգալ հարիւր տարուան տառապանքը։ Սակայն, Սեւակի յուղարկաւորութենէն կրնաք հասկնալ այն բռնութիւնը, որուն ենթարկուած ենք։ Թէ ինչպէ՛ս եկեղեցին խլուած է իր հօտէն, իսկ յուղարկաւորութիւնը՝ իրաւատէրերէն։ Պատարագին յաջորդող վարդապետին դամբանականէն կրնաք հասկնալ, թէ ինչպէ՞ս Թուրքիա մնացող այս հայերը դատապարտուած են յաւերժ փրկագին վճարելու իրենց վերապրումին համար։ Մի՛ ակնկալէք, որ մենք շարունակենք խօսիլ, որովհետեւ երբ այդպիսի փորձ մը կ՚ընենք, բառերը կը ծիծաղին մեր դիմացը։ Բաժնեցէ՛ք այս առանձնութիւնը։
Հայացուց՝ ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ
(*) Թուրքիոյ մշակութային այլազանութեան ներկայ ճարտասանութիւնը յաճախ կը դիմէ ebru-ի եւ խճանկարի պատկերներուն։ Ebru-ն հին օսմանեան թուղթ ծալելու արուեստն է, երբ յատուկ տեսակի թուղթ մը աւազանի մը մակերեսին վրայ կը դրուի՝ մէջընդմէջ ծփացող գոյներն ու գիծերը ծծելու համար։ Խճանկարի պատկերը երկրի իւրաքանչիւր խմբաւորում կը ներկայացնէ որպէս խճանկար ստեղծող մարմարի շերտ մը (Ծ. Թ.)։
For more see:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: